Archeologie Neude

Online artikelen

• AD
• DUIC
• RTV Utrecht
• VARNWS
• Nieuws030

Sociale media

• Instagram gemeente Utrecht
• Instagram RTV Utrecht

Tv-uitzendingen

• Jeugdjournaal (in de video van 5:10 tot 5:30)
• RTL Ontbijt Nieuws (in de video van 8:14 tot 9:48)

Baardtangetje (7^e - 10^e eeuw)

De oudste vondst tot nu toe is een baardtangetje van brons dat we dateren tussen de 7^e en 10^e eeuw na Christus. Een baardtang lijkt op een pincet, maar dan met het breed en scherp uiteinde. Deze tangetjes werden in de vroege middeleeuwen gebruikt om de stugge baardharen te knippen of haren uit te trekken. Het baardtangetje in de foto hieronder hebben we in de afgelopen week gevonden.

Wandtegels (17e - 18^e eeuw)

Verder zijn er verschillende stukjes wit-blauwe tegeltjes uit de grond gekomen. Deze Delfts blauwe tegeltjes werden vaak gebruikt om de muren in en rond een haard te versieren. Op de tegeltjes stonden allerlei verschillende tekeningen. Op de Neude hebben we tot nu toe 2 hele tegeltjes gevonden: 1 met een ruiter op een paard en 1 tegeltje met 2 mensen erop. Verder hebben we ook stukjes van tegels gevonden met een spelend kind en de onderkant van een man erop.

Theelepel

Er worden niet alleen maar oude vondsten gedaan! Een grappige vondst is dit hedendaagse theelepeltje uit de periode van café Le Journal zelf. Ondanks dat dit geen eeuwenoude vondst is, behandelen we het als elke andere vondst. Daarom heeft het lepeltje zijn eigen registratie in de vorm van een vondstkaartje gekregen. Deze vondsten hebben op dit moment nog geen grote historische waarde, maar ze vertellen het verhaal van deze tijd van dit perceel.

Café Le Journal bestaat uit 3 aparte huizen

Uit de ontdekte sporen blijkt bijvoorbeeld dat Café Le Journal oorspronkelijk bestond uit 3 aparte huizen. Het onderzoek naar de tussenmuren laat zien dat alle huizen in één keer zijn gebouwd. We weten dat dat ergens in de 16^e of 17^e eeuw moet zijn geweest. Dat hebben we bepaald door de dikte van bakstenen te meten en die te vergelijken met andere gebouwen in Utrecht.

Ook zien we dat in elk huis tegen de tussenmuur een open haard voor de verwarming heeft gezeten. De zwartgeblakerde bakstenen geven aan waar de stookkanalen richting de schoorsteen zaten.

Originele vloeren en balken

De bouwhistoricus heeft ook ontdekt dat in alle 3 de huizen de originele vloeren nog aanwezig waren. Bij de bouw zijn de balken naast elkaar in de muur gelegd. Over de balken heen liggen de planken die de vloer van de verdieping vormen. Om de balken iets steviger te maken, zijn ze op een extra balk geplaatst. Deze steken voor een deel in de muur en noemen we consoles.

Een timmerman heeft de consoles een mooi profiel gegeven door te schaven, beitelen en gutsen. Zo’n rond profiel was erg geliefd binnen de woonhuizen van Utrechters rond 1600. We komen ze dus vaker tegen in oude huizen.

Maar hoe oud zijn de balken precies? Misschien zijn ze wel 400 jaar oud. In een volgend verhaal leggen we uit hoe de jaarringen in het hout helpen bij het bepalen van de ouderdom.

Van moeras tot markt

Door deze oude rivieren was het gebied laag en nat en niet geschikt voor bewoning. Dit is ook terug te zien in de naam Neude. Die naam is afgeleid van Node, wat ‘moerassige laagte’ betekent. Vanaf de 12^e eeuw werd het gebied tussen de huidige Neude en de Ganzenmarkt in percelen verdeeld en stap voor stap opgehoogd met grond en afval.

Deze ophogingen vonden verspreid over eeuwen plaats. Ook vormen ze een meters dik pakket boven op het oude rivierenlandschap. Waarschijnlijk werden vanaf de 13^e eeuw huizen gebouwd midden op deze terreinen. Later werden ook huizen gebouwd aan de kant van de Neude (onder Café Le Journal dus) en de Ganzenmarkt. Zo veranderde een laaggelegen en nat rivierenlandschap geleidelijk in een dichtbebouwd stadsgebied.

Een grote puzzel

In de bodem kunnen resten aanwezig zijn van deze oude bebouwing: houten constructies uit de late middeleeuwen, maar ook bakstenen muren, funderingen, vloeren en kelders. Daarnaast kunnen we ook sporen vinden die hoorden bij deze huizen en erven. Denk daarbij aan haarden, waterputten, beerputten, goten en perceelafscheidingen. Samen geven zij inzicht in hoe mensen hier woonden en werkten.

Tussen de bouwresten bevinden zich waarschijnlijk ook veel losse vondsten. Zoals aardewerk, glas, dakpannen, metalen voorwerpen en kleipijpen. Op grotere diepte kunnen zeldzame vondsten liggen die veel zeggen over het dagelijks leven van de Neudenaren. Door de natte omstandigheden zijn er mogelijk ook kwetsbare materialen zoals hout, leer of textiel bewaard gebleven.

Tot slot vinden we misschien ook planten- en dierenresten. Zaden en stuifmeelkorrels geven bijvoorbeeld informatie over lokale begroeiing en voeding. Terwijl dierlijke botten iets vertellen over eetgewoonten en voedselverwerking. Al deze vondsten en sporen vormen samen de stukjes van een ingewikkelde puzzel die de lange geschiedenis van deze plek vertelt. Maar eerst moeten we nog gaan graven!

De strip laat plaatjes zien van Utrecht en hoe archeologisch onderzoek gaat.

• Plaatje 1: in een oude stad als Utrecht wordt vaak archeologisch onderzoek gedaan. De archeoloog zegt: “Waar gebouwd wordt doen archeologen onderzoek.”
• Plaatje 2: “We bestuderen oude kaarten en archieven.”
• Plaatje 3: “Zo weten we wat we kunnen vinden.”
• Plaatje 4: “Dan beginnen we met opgraven.”
• Plaatje 5: “In grondlagen kunnen we zien hoe oud iets is. Elke laag vertelt een stukje geschiedenis.” Het plaatje laat 3 grondlagen zien: Romeinse tijd onderaan, dan Middeleeuwen en Moderne tijd is de bovenste laag.
• Plaatje 6: In het lab bestuderen we de vondsten. De archeoloog zegt: “We onderzoeken en documenteren alles!”
• Plaatje 7: “Daarna vertellen we het verhaal van de geschiedenis.”