Uit naam van de keizer

Eeuwenlang was Utrecht de belangrijkste stad in het Sticht. Een onafhankelijk land ter grootte van de huidige provincie Utrecht. Weliswaar was de Utrechtse bisschop al eeuwenlang de officiële vorst daarvan, maar in de praktijk was de stad Utrecht behoorlijk onafhankelijk.

Verschillende andere vorsten wilden daarom het grote en welvarende Utrecht maar al te graag aan hun rijk toevoegen. Al in de 14^e eeuw probeerden de graven van Holland dat. In 1433 wist hertog Filips de Goede Holland (en Zeeland) aan zijn Bourgondische rijk toe te voegen. In 1456 werd zijn (buitenechtelijke) zoon David van Bourgondië tot bisschop van Utrecht benoemd. Ondanks deze slimme zet, bleef de invloed van de Bourgondiërs beperkt.

Nadat Maria van Bourgondië in 1477 trouwde met Maximiliaan van Oostenrijk, waren het voortaan de Habsburgers die regeerden over de Bourgondische landen. En zij hadden nog steeds een oogje op Utrecht. Niet veel later gold dat ook voor de hertog van Gelre, dat ten oosten van Utrecht lag.
 

De Utrechters zelf waren verdeeld. Zo was een deel voor de Bourgondiërs, terwijl anderen meer op de hand van Gelre waren. De verschillende groepen raakten steeds vaker met elkaar in gevecht. In 1527 sloeg zelfs de vlam in de pan. Aan deze burgeroorlog kwam echter een eind toen de Habsburgse keizer Karel V, een kleinkind van Maria, de macht over Utrecht officieel overnam. Vanaf dat moment hoorde Utrecht (het Sticht) dus tot de Habsburgse landen.
 

Om de strijdende partijen in de stad tot bedaren te brengen en te voorkomen dat sommige Utrechters in opstand zouden komen, bouwde Karel V een groot kasteel in de stad. De meeste kanonnen daarvan waren op de Utrechters zelf gericht. Dit kasteel kreeg de naam Vredenburg en moest zo iedereen in bedwang houden en tot rust manen. Vandaar dat kasteel Vredenburg ook wel een dwangburcht werd genoemd.