Groot en indrukwekkend

Kasteel Vredenburg was maar liefst 160 meter lang en 135 meter breed. De muren waren 12,5 meter hoog en de hoektorens aanvankelijk zelfs 38 meter. Het enorme kasteel stond grotendeels binnen de muren van de stad en maakte diepe indruk op de inwoners.

Dat was ook precies de bedoeling. Het kasteel moest echter ook goed te gebruiken zijn in de moderne oorlogsvoering van die tijd, waarin vuurwapens een belangrijke rol speelden. De psychologische impact die het kasteel moest hebben op de Utrechtse bevolking leunde met zijn hoge muren en torenkappen vooral op het verleden. Terwijl het helemaal op het gebruik van kanonnen ingestelde Vredenburg tegelijkertijd ook naar de toekomst verwees.
 

Rombout Keldermans ontwierp daarom een gebouw dat eruitzag als een ouderwets kasteel met hoge muren en hoge torens maar dat tegelijkertijd allerlei moderne voorzieningen had als het ging om het gebruik van vuurwapens. Het was zodoende een modern verdedigingswerk in een ouderwetse jas.

Het is opmerkelijk dat Vredenburg zo mooi was afgewerkt, ondanks dat het een militair bouwwerk was. Boven de ingang van de hoofdpoort was naast een gebeeldhouwd wapen van de keizer ook een beeld van Sint-Andreas opgenomen. Dat was de beschermheilige van Bourgondië en de Habsburgers. Het kasteel was vanbinnen afgewerkt met dure materialen. Denk bijvoorbeeld aan natuurstenen kapitelen, ribben, sluitstenen en bogen van de gewelven. De ruimtes deden dan ook soms meer denken aan een kerk dan aan geschutruimtes voor kanonnen. Het nieuwe Habsburgse bestuur wilde met dit kasteel duidelijk een visitekaartje afgeven. En dat mocht wat blijkbaar kosten. Vredenburg zal waarschijnlijk het duurste gebouw zijn geweest dat in de 16^e eeuw in Utrecht werd gebouwd.