Bouwen maar!

Toen in april 1529 de bouwlocatie voor kasteel Vredenburg gekozen was, kon architect Rombout II Keldermans aan de slag. Hij ontwierp een indrukwekkend kasteel met hoge en dikke muren en 4 hoektorens.

Omdat er haast was, nam hij de bestaande gebouwen van het johannieterklooster op in zijn ontwerp. Daar konden de soldaten worden ondergebracht, zonder dat er nieuwe gebouwen hoefden te worden neergezet. Alleen de kerk van het klooster moest worden gesloopt.

De bouw van kasteel Vredenburg zou uiteindelijk in drie grote fases plaatsvinden. Als eerste werden in 1529 de dikke muren en hoge torens gebouwd van het deel van het kasteel dat binnen de stad kwamen te liggen. Dat was een enorm karwei, maar werd desondanks toch in zeven maanden gedaan. In 1532 werd de slotgracht aan de stadszijde verbreed, waarbij een hoge kademuur werd aangelegd. Tot slot kwam in de jaren 1534 en 1535 het indrukwekkende westelijk deel van het kasteel tot stand, dat onderdeel werd van de stadsverdediging.
 

Voor de bouw van Vredenburg werden heel veel arbeiders ingezet. Sommigen werden daarvoor speciaal uit de Zuidelijke Nederlanden gehaald, het hedendaagse België. Maar er waren ook heel veel arbeiders gewoon uit Utrecht zelf aan het werk. Uit een bewaarde lijst blijkt dat er soms wel 1500 werklieden tegelijkertijd aan het werk waren. En die moesten elkaar niet voor de voeten lopen. Daarom was het bedrijf opgedeeld in ploegen van 25 man die allemaal onder leiding stonden van een eigen voorman. De voormannen werden op hun beurt ook weer aangestuurd door enkele projectleiders, die onder de directe verantwoordelijkheid van de directie van het keizerlijk bouwbedrijf vielen.
 

Daarnaast waren er heel veel bouwmaterialen nodig, waaronder miljoenen bakstenen. Aangezien het te lang duurde om voldoende nieuwe stenen te bakken, werden er overal voorraden opgekocht. Ook werden de voormalige bisschoppelijke kastelen in Rhenen en Vreeland afgebroken, waarna de baksteen werd schoongemaakt zodat ze opnieuw gebruikt konden worden. Ook van andere plekken werden tweedehands stenen gehaald.

Daarnaast was er ook heel veel zand en kalk nodig om mortel te maken, waarmee de bakstenen muren gemetseld werden. Veel Utrechtse ambachtslieden leverden ook materialen en gereedschappen. En zo verdienden veel Utrechtse arbeiders, leveranciers en ambachtslieden een dikke boterham aan de bouw van kasteel Vredenburg.