Admiraal van Gentstraat

In de tweede helft 19^e eeuw groeide de bevolking in de grote steden (in heel West-Europa) explosief: dit had onder andere te maken met de innovatie en mechanisatie in de landbouw waardoor er meer en goedkoper gezond voedsel voorhanden kwam (resultaat: bevolkingsgroei), en waardoor men daar minder mankracht/landarbeiders nodig had (resultaat: mensen trokken voor werk naar de grote steden, naar de havens en industrie). Omdat er zoveel mensen werk zochten, ontstond er werkloosheid en werden lonen karig en daardoor ontstond een enorme schaarste aan betaalbare woningen, en daardoor weer zeer slechte woonomstandigheden. 

Vanaf 1883 werd in strijd tegen deze slechte woonomstandigheden in de stad riolering en waterleidingnetwerken aangelegd, wat de ziekte- en sterftecijfers al een eind naar beneden bracht. Tegelijkertijd organiseerden steeds meer arbeiders zich in (woning)bouwverenigingen om als collectief betere woningen te kunnen laten bouwen. Onder invloed van revolutionairen zoals de Engelsman E. Howard werden tegelijkertijd woningbouw en stadsuitbreidingen gerealiseerd aan de gulden middenweg tussen stad en platteland (waaronder de zgn. ‘tuinsteden’).De latere burgemeester van Utrecht J.P. Fockema Andreae zou van deze revolutionaire ideeën later groot fan blijken.

Om al de nieuwe uitbreidingen in en buiten de steden te kunnen reguleren en om de bouw van goede en gezonde woningen te bevorderen, werd in 1901 de Woningwet ingevoerd. Daarin werden onder andere eisen gesteld waaraan de nieuwe woningbouw moest voldoen. Het was de bedoeling de bestaande woningvoorraad te saneren (krottenwijken) en sterk uit te breiden, de gemeente werd ook verplicht uitbreidingsplannen te gaan maken. 

Om dit te stimuleren, verleende het rijk in 1915 dan ook de eerste voorschotten voor de financiering van grote woningbouwprojecten. Er werden steeds meer woningbouwverenigingen opgericht, die met behulp van particuliere architecten woonwijken wilden gaan bouwen waaraan een degelijk stedenbouwkundig plan ten grondslag lag. Maar de plannenmakers hadden het tij niet mee, want door de WOI lag de aanvoer van materialen vrijwel stil en de materialen die wel voorhanden waren, werden erg duur. In deze onzekere tijden werden kredieten maar moeizaam verleend waardoor de boel stagneerde en de woningnood alleen maar toenam.

Na de oorlog ging het niet meteen beter: de aanvraagprocedures voor voorschotten bleken zo veel tijd te vragen, dat er grote vertragingen ontstonden, waardoor de kosten voor de architect, de opzichters en de aannemer almaar opliepen. In 1920 werden er wegens een tekort aan bouwvakkers ook nog uitzonderlijke loonsverhogingen doorgevoerd, waardoor de gemeente Utrecht zelfs overwoog om de woningbouw geheel stil te leggen. Door werklozen uit andere sectoren in te zetten voor eenvoudige klussen zoals terreinophoging, kon de bouw toch doorgaan. Ondanks deze problemen is er in de gemeente Utrecht aan het begin van de 20^e eeuw door woningbouwverenigingen toch een aantal grote (en kleine) woningcomplexen gebouwd. 

Woningbouwverenigingen ontstonden niet alleen binnen de verschillende maatschappelijke zuilen maar vaak ook vanuit bepaalde beroepsgroepen of bedrijven. Zowel Middenstandsbouw Maatschappij ‘Trio’ als Woningstichting ‘Tuindorp B.A.N.S.’ als ‘De Tuinwijk’ waren opgericht door ambtenaren van de Nederlandse Spoorwegen. Na de fusie tussen de HIJSM (gevestigd in Amsterdam) en de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (die haar kantoren in Utrecht had) in 1917, tot de Nederlandse Spoorwegen, werd besloten het hoofdkantoor in Utrecht te vestigen. Naast de twee bestaande hoofdkantoren van de Staatsspoorwegen (aan het Moreelsepark) werd een nieuwe hoofd administratiekantoor in Utrecht gebouwd (HGB III, de Inktpot). De fusie en de locatie van het hoofdkantoor betekende een enorme toestroom van spoorwegambtenaren, die allemaal huisvesting zochten in Utrecht. Voor de bouwprojecten van de drie genoemde woningbouwverenigingen stonden de Nederlandse Spoorwegen garant, die hiermee dus een belangrijk stempel op de Utrechtse woningbouw hebben gedrukt.

Ook de Zeeheldenbuurt kwam rond 1900 eeuw in ontwikkeling: Straten als de Alexander Numankade – toen nog Bleijenburgkade geheten – en de straten vernoemd naar zeehelden als M.A. de Ruijter, Van Speyk en Tromp werden bebouwd door particuliere bouwondernemingen. Ze bouwden er statige herenhuizen, waarvan een deel bestemd was (volgens overlevering) voor officieren van de vele militaire kazernes die Utrecht toen nog rijk was. Andere verhalen vertellen van de vele oud-Indiëgangers die hier na hun pensioen kwamen wonen. 

Niet de hele Zeeheldenbuurt werd in deze periode bebouwd, er waren namelijk nog open plekken. Hier werden in de jaren twintig in door woningbouwvereniging Trio voor het middenkader spoorwegpersoneel enkele appartementencomplexen gebouwd in Amsterdamse Schoolstijl. Trio bouwde in dezelfde periode ook aan de Boomstraat en de Vleutenseweg.

In opdracht van woningbouwvereniging Trio werden naar ontwerp van architect Albert Kool en ingenieur A. van Rood in 1921-1922 vijf woonblokken gebouwd in Amsterdamse Schoolstijl. De woonblokken hebben vier bouwlagen (souterrain, beletage, eerste en tweede verdieping) waarbij twee appartementen/woningen telkens boven elkaar gelegen zijn: een in het souterrain + beletage, en een op de eerste en tweede verdieping. De Amsterdamse Schoolstijl is duidelijk herkenbaar in het decoratieve baksteenwerk en de vormentaal van bijvoorbeeld de toegangshekjes naar de ‘voortuintjes’ van de onderste appartementen. Aan de achterzijde van de blokken zijn de beneden-appartementen voorzien van een balkon en achtertuintje, en de boven-appartementen van een balkon op de eerste verdieping.

In de voorgevels is een indeling toegepast die telkens vier appartementen gegroepeerd: een brede trap leidt naar vier voordeuren waarvan de meest linker en rechter tot de beneden-appartementen toegang bieden, en de twee middelste voordeuren naar de boven-appartementen.

Bij de bouw van deze vijf bouwblokken werden partijen baksteen gebruikt die afgekeurd – of overgebleven – waren bij de bouw van Hoofdgebouw III van de spoorwegen. Dat werd bevestigd toen de gebouwen recentelijk werden gerenoveerd: de kwaliteit van de baksteen bleek op sommige plaatsen slecht en er was duidelijk sprake van stenen die bij HGB III voor de muurtjes in het Moreelsepark waren gebruikt.