Verhalen Singelroute

In 2020 ging de Utrechtse singel weer open. Een wandelroute langs informatieve borden voert u langs plekken die het complete verhaal van de singel vertellen: van stadsverdediging tot park.

Hoe loopt de wandelroute?

De wandelroute begint bij de ingang van het Zocherplantsoen in de buurt van de Marga Klomp├ębrug. Vervolg uw route vervolgens in zuidelijke richting. De route is:

  • Begin: ingang Zocherplantsoen en verder naar
  • Smeetoren
  • Bijlhouwerstoren en Sterrenburg
  • De Tolsteegpoorten
  • Bastion Manenburg
  • Bastion Zonnenburg
  • Bolwerk Lepelenburg
  • De middeleeuwse stadsmuur
  • De Plompetoren
  • Huizen van Zocher
  • De Weerdpoort
  • Toren Het Paard
  • Einde: Het Paardenveld

Utrecht Singel Escape

Naast de wandelroute is er ook de Utrecht Singel Escape: een raadseltocht die u dwars door de Stadskamer van Hoog Catharijne voert richting de singel. Met uw smartphone gaat u terug naar het Utrecht van 1554, de tijd van kanonnen, gildes en keizers. De Utrecht Singel Escape is ontwikkeld door Outside Escapes in opdracht van de gemeente Utrecht en is gratis beschikbaar.

Startpunt: brug bij Hoog Catharijne en Danel Kitchen Bar

Bekijk de Utrecht Singel Escape op outsideescape.nl

Een verdedigingsgracht

Tegenwoordig kennen we de singel vooral als aangename groenblauwe long rond de compacte historische binnenstad. Maar lange tijd maakte hij deel uit van een goed georganiseerd militair verdedigingsstelsel. De stadsbuitengracht met direct daarachter een metershoge stadsmuur markeerde de harde grens tussen stad en buitengebied.

De aanleg van de stadsbuitengracht begon 900 jaar geleden, in 1122, kort nadat Utrecht stadsrechten had gekregen. De eerste stadsverdediging bestond uit een aarden wal met een gracht daaromheen. Vrijwel meteen werden daar een muur, torens en toegangspoorten aan toegevoegd. In de daaropvolgende eeuwen werd de verdedigingslinie regelmatig vernieuwd. Zo moest de stadsommuring in de 16e eeuw drastisch worden aangepast vanwege de uitvinding van het kanon.

Sloop van de stadsmuur

Na de voltooiing van de Nieuwe Hollandse Waterlinie in 1824 was de oude stadsverdediging niet meer nodig. Het idee ontstond om de inmiddels vervallen stadsmuren te slopen om ruimte te maken voor een wandelpark. In 1829 presenteerde landschapsarchitect Jan David Zocher jr. zijn plan voor een glooiend park  rond de zuidelijke binnenstad. De noordkant kreeg een steniger karakter. Daar moesten de wallen plaatsmaken voor de uitbreiding van de stadshaven. Op diverse plaatsen zijn delen van de voormalige stadsverdediging nog duidelijk herkenbaar en ook onder de grond zijn restanten van de stadsmuur goed bewaard gebleven. Door archeologisch onderzoek zijn we de afgelopen jaren veel te weten gekomen over de geschiedenis van de ommuurde stad.

Verhalen Singelroute

Een singel rondom

In 1970 werd een deel van de singel gedempt. In 2020 is de verdedigingsgracht uit 1122 in ere hersteld.

Weerdpoort

De Weerdpoort was de noordelijke toegang tot de stad en bestond uit een landpoort met ophaalbrug en een waterpoort.

Toren Het Paard

In de 16e eeuw werd de stadsverdediging vernieuwd. In het noorden kwamen 7 geschutstorens.

Tolsteegpoort

De ommuurde stad Utrecht had aan elke zijde een toegangspoort. De middeleeuwse dubbele Tolsteegpoort was verreweg het meest indrukwekkend.

Bastion Zonnenburg

Keizer Karel V liet vier zeer moderne bastions bouwen om de stad nog beter te kunnen verdedigen. Het bastion is nog vrijwel compleet bewaard.

Smeetoren

De vierkante Smeetoren uit de 12e eeuw is een van de oudste verdedigingstorens van Utrecht.

Plompetoren

De Plompetoren beveiligde eeuwenlang de ingang naar de Plompetorengracht. Het was een van de vier waterpoorten van de stad.

Bastion Manenburg

Bastion Manenburg werd in de 16e eeuw gebouwd en maakte deel uit van de vernieuwing van de stadsverdediging in opdracht van keizer Karel V.

Paardenveld

De naam het Paardenveld verwijst naar de paardenmarkt die er werd gehouden in de 16e eeuw. Tegenwoordig is het een park.

Bolwerk Lepelenburg

Lepelenburg werd eind 16e eeuw gebouwd als groot aarden bolwerk. In de 19e eeuw werd het als park opgenomen in het Zocherplantsoen.

Bijlhouwerstoren en Sterrenburg

In de 13e eeuw werd de Bijlhouwerstoren gebouwd om de stad beter te kunnen verdedigen. In de 16e eeuw kwam daar bastion Sterrenburg bij.

Huizen van Zocher

Aan de Van Asch van Wijckskade staan nog steeds enkele woningen die in 1829 door Zocher zijn ontworpen als onderdeel van het plan voor de singel.

Middeleeuwse stadsmuur

In het Hieronymusplantsoen staat het enige restant van de laatmiddeleeuwse stadsmuur.

Hulp en contact Erfgoed

Telefoon

14 030

E-mail

erfgoed@utrecht.nl